Gezondheidsvoorlichting

Niet het spuien van belerende teksten, maar het aansluiten bij de kennis, attitude en mogelijkheden van de doelgroep

Gezondheidsvoorlichting (GVO) bestaat al meer dan honderd jaar. Immers, wijkverpleegkundigen en consultatiebureau-artsen gaven toen, en geven ook nu nog, adviezen en tips over voeding, verzorging en opvoeding aan ouders van zuigelingen en peuters. In de zorg- en welzijnssector moet veel worden geluisterd naar, uitgelegd aan en besproken met de cliënt. Dit komt door de wet- en regelgeving op dit gebied, het mondiger worden van mensen, de marktwerking en de zich uitbreidende medisch-technische mogelijkheden – om maar wat te noemen. Met goede voorlichting kunt u uw cliënten helpen zich een mening te vormen over de zorg of behandeling, waardoor zij de voor hen juiste keuzen kunnen maken.

Informed consent of 'geïnformeerde' toestemming

U licht uw cliënten voor over de zorgverleningsovereenkomst, het zorgplan, uw aanbod op het gebied van zorg en service, de klachtenregeling, de eigen-bijdrageregeling en nog veel meer. Daarbij bent u er niet met het toesturen of overhandigen van een folder, het ophangen van een mooie poster of het verspreiden van een flitsend informatiebulletin. Zeker niet, als u met de voorlichting ook het gezondheidsgedrag van uw cliënten wilt beïnvloeden. Daarvoor is net iets meer nodig.

Van kennisoverdracht tot gedragsverandering

Wilt u pure informatie, zeg maar: kennis overbrengen? Dan zijn mondelinge (lezingen en gesprekken), schriftelijke (folders, brochures enzovoort) en audiovisuele voorlichting (dia’s, films en foto’s) geschikte methoden.

Wilt u de houding van uw cliënt beïnvloeden? Denk dan aan twee- of groepsgesprekken, discussies en rollenspel als het gaat om mondelinge voorlichting. Ook films komen in aanmerking, maar folders, brochures en bijvoorbeeld posters zijn voor dit doel niet erg geschikt.

Wilt u het gedrag van uw cliënt beïnvloeden en hem vaardigheden aanleren? Dan zijn demonstraties, vaardigheidstrainingen en audiovisuele voorlichting in de vorm van geluidscassettes, films en cd-roms zeer geschikt.

Voorlichting heeft dus het meeste effect als verschillende middelen worden toegepast, waardoor meerdere zintuigen worden geprikkeld. En natuurlijk geldt: hoe groter de betrokkenheid van de cliënt, hoe meer effect de voorlichting heeft.

Wat is voorlichting eigenlijk?

Voorlichting kan worden omschreven als een opzettelijke en systematische poging om met kennis en inzicht een ander zelfstandig en bewust overeenkomstig zijn eigen belang in een specifiek geval een beslissing te laten nemen.

Het is overigens goed om ons te realiseren dat mensen zich in het algemeen 10% herinneren van wat ze lezen, 20% van wat ze horen, 40% van wat ze zien, 55% van wat zij horen en zien, 80% van wat zij zelf zeggen en 90% van wat ze zelf zeggen en doen.